Kościuszkowska Dzielnica Mieszkaniowa, Wrocław

Kościuszkowska Dzielnica Mieszkaniowa to pierwsza kompleksowa inwestycja mieszkaniowa powojennego Wrocławia, wzniesiona w latach 1954–1958 wokół placu Kościuszki. Nazwa jest świadomym nawiązaniem do warszawskiego MDM, ale forma pozostała powściągliwa. Założenie jest wpisane do rejestru zabytków od 1994 r.

Historia

Konkurs ogłoszono w 1953 r. Zwyciężył projekt zespołu Romana Tunikowskiego, zakładający zachowanie istniejącego kształtu placu i obudowanie go jednolitymi pierzejami. Budowę prowadzono w latach 1954–1958 na terenie odgruzowanym po zniszczeniach z 1945 r., z zastosowaniem prefabrykatów, nowatorskim jak na tamten czas. Dzielnicę zaprojektowano dla ok. 4 tys. mieszkańców. Przebieg inwestycji śledzono w Warszawie, interesował się nią Bolesław Bierut.

Co zobaczyć

Zespół obejmuje plac Kościuszki oraz zabudowę ul. Świdnickiej 41–50 i ul. Piłsudskiego 54–62. Budynki są pięciokondygnacyjne; od strony Świdnickiej wprowadzono podcienia i portyki, a w parterach przewidziano program usługowy — sklepy, restaurację i kawiarnię. Za inne wrocławskie realizacje epoki uchodzą obiekty Politechniki Wrocławskiej projektu Krystyny i Mariana Barskich.

Kontekst

Źródła zgodnie podkreślają, że KDM „nie ma wiele socrealistycznego patosu” i bliżej jej do klasycyzmu niż do monumentalizmu Nowej Huty — to przykład tego, jak różnie doktryna była realizowana w poszczególnych miastach. Ochroną objęto zarówno wpis do rejestru zabytków z 1994 r., jak i ochronę placu Kościuszki wraz z dzielnicą w ramach parku kulturowego; numeru decyzji nie udało się potwierdzić w źródle urzędowym, więc karta go nie podaje.

Roman Tunikowski urodził się 15 sierpnia 1919 r. w Rudkach koło Lwowa, zmarł we Wrocławiu w listopadzie 1982 r. — źródła podają dzień 14 albo 21 listopada. W 2022 r. został pośmiertnie uhonorowany Honorową Nagrodą wrocławskiego oddziału SARP. Wykorzystane źródła nie zawierają danych o wywłaszczeniach ani o warunkach pracy przy budowie KDM; karta ich nie uzupełnia domysłem.

Źródła

1. Wikipedia — Kościuszkowska Dzielnica Mieszkaniowa we Wrocławiu
2. Kocham Wrocław — Kościuszkowska Dzielnica Mieszkaniowa
3. Archimemory (SARP) — Roman Tunikowski
4. Cmentarz Świętej Rodziny we Wrocławiu — Roman Tunikowski (1919–1982)
5. SARP Oddział Wrocław — Honorowa Nagroda 2022
6. Wikipedia — Architektura socrealistyczna w Polsce